Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen suočava se sa sve glasnijim nezadovoljstvom evropskih diplomata.
Pred današnje obraćanje ambasadorima EU, u Briselu se otvoreno šapuće o tome da ona prelazi granice svojih ovlašćenja i donosi odluke o pitanjima za koja, po mišljenju država članica, uopšte nije nadležna.
Optužbe za „diplomatiju na svoju ruku“
Čak devet diplomata, zvaničnika i poslanika potvrdilo je za briselski portal Politiko da raste ogorčenje zbog načina na koji Fon der Lajenova vodi spoljnu politiku. Glavne tačke sporenja su njene reakcije na rat na Bliskom istoku, situacija u Gazi, ali i osjetljivo pitanje proširenja EU.
Iako su joj ranije aplaudirali zbog liderstva tokom pandemije i krize u Ukrajini, sada joj zamjeraju što javno iznosi stavove koji nisu usaglašeni sa svih 27 članica. Kao primjer navode njenu očiglednu podršku promjeni režima u Iranu, što prevazilazi zajednički stav Unije.
– Problem je u tome što predsjednica izlazi u javnost sa idejama i na neki način obavezuje Evropsku uniju bez prethodnog konsultovanja sa državama članicama – rekao je jedan visoki diplomata EU koji je želio da ostane anoniman.
Sukob nadležnosti: Ko je zapravo šef diplomatije?
Prema pravilima Unije, osoba zadužena za artikulaciju zajedničkih stavova je visoka predstavnica za spoljnu politiku Kaja Kalas. Međutim, čini se da Fon der Lajenova sve češće preuzima tu ulogu na sebe.
Iz Evropske komisije odbacuju ove navode, tvrdeći da predsjednica samo pokazuje “političko liderstvo“ i da su kontakti sa svjetskim liderima sastavni dio njenog posla. Ipak, diplomate upozoravaju da se ovakvim potezima narušava suverenitet nacionalnih država.
Budućnost proširenja i bezbjednosti
Uprkos zahlađenju odnosa između Savjeta i Komisije, zemlje EU nastoje da proces proširenja održe na pravom putu. Plan je da pregovori sa Ukrajinom budu završeni do kraja 2027. godine, ali uz jasno odbacivanje ideje “ubrzanog članstva“ koju je forsirala Komisija.
Takođe, Savet ima jasan zahtjev: nacionalne vlade moraju biti uključene u izradu nove Evropske bezbjednosne strategije. Prestonice insistiraju da Kaja Kalas bude ta koja će prikupljati povjerljive procjene prijetnji, a ne administrativni aparat Ursule fon der Lajen.
Zaključak: Signal upozorenja
Iako je Fon der Lajenova stekla moć kakvu nije imao nijedan njen prethodnik, briselske kuloarske priče ukazuju na to da su države članice odlučile da povuku “ručnu kočnicu“.
Potreba da se zaštite nadležnosti nacionalnih država nikada nije bila jasnija, a konferencija ambasadora u Briselu biće poprište tihe, ali oštre borbe za prevlast u evropskoj diplomatiji.
