Vršilac dužnosti visokog predstavnika u BiH Luis Krišok uputio je Savjetu bezbjednosti UN 70. izvještaj OHR-a, u kojem se vlasti Republike Srpske ponovo optužuju za blokiranje državnih institucija i poteze koji, kako se navodi, vode ka de fakto odvajanju Srpske od Bosne i Hercegovine.
Izvještaj obuhvata period od 16. aprila do 15. oktobra, a Savjet bezbjednosti UN trebalo bi da ga razmatra 30. oktobra.
Krišok u svom prvom izvještaju otkako je preuzeo funkciju posebno izdvaja tri događaja – opšte izbore održane 4. oktobra, reakcije u BiH nakon smrti Ratka Mladića i nastavak institucionalnih blokada.
OHR: Institucije BiH sve teže funkcionišu
U izvještaju se navodi da se opstrukcije ogledaju u uskraćivanju kvoruma u parlamentu, malom broju usvojenih zakona, kašnjenju imenovanja i finansijskim ograničenjima.
Zbog nedostatka političkog konsenzusa u Savjetu ministara BiH, u posmatranom periodu usvojen je samo budžet za 2026. godinu. Budžet je usvojen 27. jula, gotovo osam mjeseci nakon početka godine.
Istovremeno, izostalo je usvajanje nekoliko zakona koje OHR smatra ključnim, uključujući propise koji se odnose na Visoki sudski i tužilački savjet BiH, organizaciju sudova i imenovanje glavnog pregovarača BiH sa Evropskom unijom.
OHR upozorava i na finansijske posljedice političkih blokada.
U izvještaju se, između ostalog, navodi povratak BiH na sivu listu MONEYVAL-a, kao i blokada kvartalnog usklađivanja koeficijenata za raspodjelu prihoda od indirektnih poreza, zbog čega je Federaciji BiH, prema navodima iz izvještaja, nanesena šteta veća od 150 miliona KM.
Uz to, oko 128 miliona KM prihoda od putarina i dalje se gomila zbog nedostatka trajne metodologije njihove raspodjele.
Državna imovina i najave novog Ustava RS
Krišok se u izvještaju posebno osvrće na pitanje državne imovine.
Navodi se da vlasti Republike Srpske i dalje ne priznaju odluke Ustavnog suda BiH koje se odnose na državnu imovinu, niti postupaju u skladu sa njima kada je riječ o upisu vlasništva države.
U izvještaju se navodi i da je Milorad Dodik, uprkos zabrani obavljanja javnih funkcija, ostao centralna politička figura u Republici Srpskoj.
OHR tvrdi da Dodik nastavlja zagovarati vraćanje nadležnosti sa nivoa BiH na entitet, uključujući oblasti odbrane, bezbjednosti i poreza.
Posebno se navode i najave donošenja novog Ustava Republike Srpske 9. januara.
OHR se osvrnuo i na reakcije nakon smrti Mladića
U izvještaju se problematizuju i deklaracije usvojene u Narodnoj skupštini Republike Srpske kojima se traži zatvaranje OHR-a i izmjene entitetskog Krivičnog zakonika koje se odnose na zabranu isticanja simbola Armije RBiH.
Krišok navodi i potpisivanje memoranduma između MUP-a Republike Srpske i moskovske policije, kao i pojavu murala i nove podjele u javnosti nakon smrti i sahrane Ratka Mladića.
Izbori uz izlaznost od 42 odsto
Kada je riječ o opštim izborima održanim 4. oktobra, OHR navodi da je uz primjenu novih biometrijskih tehnologija izlaznost iznosila 42,02 odsto.
U izvještaju se ocjenjuje da su izbore obilježile etničke političke stranke, dok se nakon glasanja očekuje dug proces formiranja novih institucija vlasti.
OHR se osvrće i na sopstveno finansiranje.
Budžet OHR-a za 2026/2027. godinu iznosi gotovo šest miliona evra, dok je predviđen manjak od oko 700.000 evra zbog neizmirenih doprinosa pojedinih država.
Na izvještaj OHR-a reagovala je i srpska članica Predsjedništva BiH Željka Cvijanović, ocijenivši ga kao „tipski manipulativan i opterećen lažima“.
